Aralin 25:Mga Puna Sa Lipunan

Ang terminong encyclopaedist ay tumutukoy sa isang grupo ng mga pilosopong French na nagtulong tulong noong ika-18 siglo upang mabuo ang Encyclopedie.

1745 – naging patnugot ng Encyclopedie si DENIS DIDEROT na tumipon sa halos lahat ng mahalagang manunulat na French sa panahong ito.

1764 – CESARE BONESANA BECCARIA, isang italian criminologist, tumuligsa sa parusang kamatayan sa kanayang akdang Of Crimes and Punishment .

at si JOHN HOWARD , english prison reformist may impluwensya sa pgpapabuti ng kolonisayonng pangkalinisan at makataong pagtrato sa mga bilanngosa kulungan sa Europe . Hinikayat ang House Of Commons.

Mga kaisipan Ukol sa Edukasyon

May paniniwala ang mga pilosospo na ang kaalaman at ang edukasyon ang magdudulot ng pag-unlad at kaligayan sa mga tao.

Sa akda ni Locke na Essay Concerning Human Understanding(1690), tinalakay ang konsepto ng tabula rasa. Ayon dito ang utak ng tao ay parang pael na magkakaroon lamang ng laman sa pamamagitan ng limang pandama.

Ipinihayg naman ni Rousseau sa kanyang akdang Emile(1762) ang ideya tungkol sa edukasyonm. Tinuligsaniya ang tradisyunal na ideya na ang edukasyon ay patuturo ng lahat ng bagay sa isang bata . Ito lamang ay pagpapalabas o pagpapalitaw ng kung anuman naroon ka.

Ang Kababaihan sa Panahon ng Elightenment

Malaki ang naging pael ng kababaihan sa panahong ito lalao na sa france kung saan sila ang namamahala ng Salon,tagpuan ng mga manunulat,pilosopo,at alagad ng sining upang maisagawa ang mga talakayang intelektwal o magpamalas ng galing sa Sining.

Gayunpaman , bihirang mabanggit ng mga pilosopo ang karapatan ng kababaihan. Para kay Rosseau nasa magkaibang saklaw ang gawain ng kalalakihan at kababaihan at sa huli ay hindi dapat pagkalooban ng parehonh edukasyon.

Mary Wollstonecraft, tumalakaysa karapatan ng karapatan ng kababaihan sa kanyang A Vindication of the Rights of the Women (1792),sinabi na dapat makaroon ang kababaihan ng karapatang bumoto at posisyon sa pamahalaan. Sinabi rin niya na dapat maging edukado ang kababaihan. Maaaring ituring siya bilang unang peminista o tagappagtaguyod ng pantay na karaptan sa pagitan ng lalake at babae.

Ang Panahon ng Enlightenment at Sining

Hinikayat sa mpanahong ito ang miling pagbabalik sa estilong Greek at Roman, at simula ng pagkakaroon ng interes sa ordinaryong mamamayan . Sa Arkitektura, ginamit ang neoclassical na estilo, pinahalagahan ng mga alagad ng sining ng Enlightenment ang katuwiran na sumsailalim sa ideya ng demokrsya.

Ang panahon pagkatapos ng 1750 ay tinuturing na panahong Klasikal sa larangan ng musika. Ito ang tatlong kompositor na maipagmamalaki sa panahong ito-

Si Haydn, isa sa pangunahing kompositor sa kalaiskal na panahon, ititnuturing na “Ama ng symphony” at “Ama ng String Quarter”.

Mozart, bihasa sa halos lahat ng uri ng musika, maging religous. hymns. chamber music, solo piano, symphony o opera.

Beethoven, kompositor ng musikang kalasikal, pinakamagaling na kompositor at nagsilbing inspirasyon ng mga sumunod na musikero at kompositor.

Pamana ng RebolusyongSiyentipiko at Panahon ng Enlightenment

Kung pinagtutuuan ng mga iskolar ng Renaissance ang tao at ang kalikasan tinangka naman ng mga rebolusyonryong siyentista na maipaliwanag ang kalikasan ng to at ng daigdig. Sa pamamagitan ng ideya nina Copernicus, Galileo at Newton , nabuwag ang dating kaalamang ipinalaganap ng simbahan batay sa mga ideya nina Ptolemy at Aristotle.

Sa kabuuan, ang panahon ito ang humubog sa mga modernong ideya. Ito ang nagluwal sa mga henyong musika tulad nina Haydn, Mozart at Beethoven.

Halimbawa ng panitikang isinulatsa panahong ito ang Robinson Crusoe(1719) ni Daniel Defoe at The Adventure Of Nicholas Experience(1776) ni Ignacy Krasiscki. Higit sa lahat sa panahong ito ang nagluwal sa “naliliwanagang pamumuno” at dalawang dakilang republika ang France at U.S.

NI:Jenny Rose M. Guerrero

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s